الشيخ ناصر مكارم الشيرازي

336

دائرة المعارف فقه مقارن ( فارسى )

دمشق » « 1 » با اضافهء اين عبارت : « و لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض يوم القيامة » و منابع ديگرى از كتب اهل سنّت و منابع حديث اهل بيت ذكر شده است . 4 . احاديث نبوى كه على عليه السلام را به عنوان « باب مدينة علم النبىّ » معرفى كرده ، از جمله حاكم نيشابورى با سندى كه تصريح مىكند سند صحيحى است در كتاب مستدرك از پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله نقل مىكند « أنا مدينة العلم و علىّ بابها » « 2 » و همچنين طبرانى در « معجم الكبير » « 3 » و هيتمى در « مجمع الزوائد » « 4 » و سيوطى در « جامع الصغير » « 5 » و مير متّقى هندى در « كنز العمّال » « 6 » و جمعى ديگر اين حديث را آورده‌اند . اين حديث به اين عبارت « انا دار الحكمة و علىّ بابها » در « صحيح ترمذى » « 7 » و كتب متعدّد ديگر آمده است . 5 . حديث ثقلين : كه از احاديث معروفى است كه با طرق متعدد در كتاب‌هاى بسيار و مخصوصاً كتب دست اوّل برادران اهل سنّت ( علاوه بر كتب پيروان اهل بيت ) نقل شده است از جمله : در صحيح ترمذى از ابو سعيد خدرى و زيد بن ارقم نقل شده كه هر دو گفتند : رسول اللَّه فرمود : « إنّى تارك فيكم ما إن تمسكتم به لن تضلّوا بعدى أحدهما أعظم من الآخر كتاب اللَّه حبل ممدود من السماء إلى الأرض و عترتي أهل بيتي و لن يفترقا حتّى يردا علىّ الحوض فانظروا كيف تخلفونى فيها » . « 8 » اين حديث در مسند احمد « 9 » به عنوان « إنّى تارك فيكم خليفتين » و در خصايص نسائى « 10 » به عنوان « إنّى تارك فيكم ثقلين » و در « مستدرك الصحيحين » « 11 » به عنوان « إنّى تارك فيكم أمرين لن تضلّوا إن اتبعتموهما و هما كتاب اللَّه و أهل بيتي عترتي » و ابن حجر هيتمى در كتاب « الصواعق المحرقه » « 12 » به عنوان « إنّى قد تركت فيكم الثقلين . . . » با تصريح به اين نكته كه اين يك روايت صحيح و معتبر است ، نقل شده است . قابل توجّه است كه ابن حجر هيتمى مىافزايد : « حديث تمسّك از طرق بسيارى در حدود بيست و چند طريق از بيست و چند صحابى نقل شده ، از بعضى طرق استفاده مىشود كه پيامبر اين سخن را در « حجّة الوداع » در عرفه فرموده و از بعضى استفاده مىشود كه در مدينه در بيمارى قبل از رحلت بوده و از بعضى بر مىآيد كه در غدير خم بوده و از بعضى ديگر استفاده مىشود كه بعد از بازگشت از طائف خطبه‌اى خواند و اين مطلب را بيان فرمود » . ابن حجر بعد از بيان اين مطلب مىگويد : « تمام اين احاديث ممكن است صحيح باشد و پيامبر اكرم صلى الله عليه و آله اين مطلب را كراراً و در جاهاى مختلف بيان

--> ( 1 ) . تاريخ دمشق ، ج 42 ، ص 449 . ( 2 ) . مستدرك الصحيحين ، ج 3 ، ص 126 . ( 3 ) . معجم الكبير ، ج 11 ، ص 55 . ( 4 ) . مجمع الزوائد ، ج 9 ، ص 114 . ( 5 ) . جامع الصغير ، ج 1 ، ص 415 . ( 6 ) . كنز العمّال ، ج 13 ، ص 148 ، ح 36463 . ( 7 ) . صحيح ترمذى ، ج 5 ، ص 301 ، ح 3807 . ( 8 ) . همان مدرك ، ص 663 ، ح 3788 . ( 9 ) . مسند احمد ، ج 5 ، ص 182 . ( 10 ) . خصائص نسايى ، ص 20 . ( 11 ) . مستدرك الصحيحين ، ج 3 ، ص 109 . ( 12 ) . الصواعق المحرقه ، ص 151 - 150 .